# Temel Yapılandırma

Bu bölümde PostgreSQL kurulumu sonrası yapılması gereken temel yapılandırma adımları, önemli yapılandırma dosyaları ve servis yönetimi anlatılacaktır.

## Yapılandırma Dosyaları

PostgreSQL'in ana yapılandırma dosyaları genellikle veritabanı kümesinin (data directory) içinde bulunur. Bu dizinin konumu dağıtıma ve kuruluma göre değişebilir, ancak genellikle şuralarda bulunur:

* **RHEL Tabanlı:** `/var/lib/pgsql/<sürüm>/data/` (Örn: `/var/lib/pgsql/16/data/`)
* **Debian Tabanlı:** `/etc/postgresql/<sürüm>/<küme_adı>/` (Örn: `/etc/postgresql/16/main/`)

Bu dizin içindeki en önemli iki yapılandırma dosyası şunlardır:

1. **`postgresql.conf`**: Sunucunun ana yapılandırma dosyasıdır. Dinlenecek ağ arayüzleri (`listen_addresses`), port (`port`), bellek ayarları (`shared_buffers`, `work_mem`), loglama ayarları (`log_destination`, `logging_collector`), bağlantı limitleri (`max_connections`) gibi birçok parametreyi içerir. Değişikliklerin çoğu bu dosyada yapılır ve genellikle servisin yeniden başlatılmasını veya yeniden yüklenmesini (`reload`) gerektirir.
2. **`pg_hba.conf`** (Host-Based Authentication): İstemci kimlik doğrulama kurallarını tanımlar. Hangi kullanıcıların, hangi veritabanlarına, hangi IP adreslerinden (veya soketlerden) ve hangi kimlik doğrulama yöntemleriyle (örn: `trust`, `peer`, `scram-sha-256`, `md5`) bağlanabileceğini belirler. Bu dosyadaki değişiklikler genellikle servisin yeniden yüklenmesi (`reload`) ile aktif hale gelir.
   * **Önemli Not:** Varsayılan olarak, PostgreSQL genellikle sadece yerel Unix soketi üzerinden `peer` veya `trust` kimlik doğrulamasına izin verir. Ağ üzerinden parola ile bağlanmak için `pg_hba.conf` dosyasını düzenlemeniz ve `listen_addresses` ayarını `postgresql.conf` içinde değiştirmeniz gerekir.

## Servis Yönetimi (systemd)

`systemd` kullanan modern Linux dağıtımlarında PostgreSQL servisini yönetmek için `systemctl` komutu kullanılır. Servis adı genellikle sürüm numarasını içerir.

* **Servis Durumunu Kontrol Etme:**

  ```bash
  # RHEL Tabanlı (Örn: Sürüm 16)
  sudo systemctl status postgresql-16

  # Debian Tabanlı (Örn: Sürüm 16, Küme 'main')
  sudo systemctl status postgresql@16-main
  ```
* **Servisi Başlatma:**

  ```bash
  # RHEL Tabanlı
  sudo systemctl start postgresql-16

  # Debian Tabanlı
  sudo systemctl start postgresql@16-main
  ```
* **Servisi Durdurma:**

  ```bash
  # RHEL Tabanlı
  sudo systemctl stop postgresql-16

  # Debian Tabanlı
  sudo systemctl stop postgresql@16-main
  ```
* **Servisi Yeniden Başlatma:**

  ```bash
  # RHEL Tabanlı
  sudo systemctl restart postgresql-16

  # Debian Tabanlı
  sudo systemctl restart postgresql@16-main
  ```
* **Yapılandırmayı Yeniden Yükleme (Reload):**`postgresql.conf` veya `pg_hba.conf` dosyalarında yapılan bazı değişiklikleri servisi tamamen durdurup başlatmadan uygulamak için kullanılır.

  ```bash
  # RHEL Tabanlı
  sudo systemctl reload postgresql-16

  # Debian Tabanlı
  sudo systemctl reload postgresql@16-main
  ```
* **Servisi Sistem Açılışında Etkinleştirme:**

  ```bash
  # RHEL Tabanlı
  sudo systemctl enable postgresql-16

  # Debian Tabanlı
  sudo systemctl enable postgresql@16-main
  ```
* **Servisi Sistem Açılışında Devre Dışı Bırakma:**

  ```bash
  # RHEL Tabanlı
  sudo systemctl disable postgresql-16

  # Debian Tabanlı
  sudo systemctl disable postgresql@16-main
  ```

Doğru servis adını bulmak için `systemctl list-units | grep postgres` gibi komutlar kullanılabilir.