Repo Ayarları

dnf paket yöneticisi, RPM paketlerini depo (repository) adı verilen kaynaklardan indirir. Bu depolar, dağıtımın resmi paketlerini barındıran sunucular olabileceği gibi, üçüncü parti yazılımları veya güncel sürümleri içeren ek depolar da olabilir.

Depo Yapılandırma Dosyaları (.repo)

Yazılım depoları, /etc/yum.repos.d/ dizini altında bulunan .repo uzantılı metin dosyaları ile tanımlanır. Her bir .repo dosyası bir veya daha fazla depo bölümü içerebilir.

Bir depo bölümü genellikle aşağıdaki gibi görünür:

[repo-id]
name=Deponun Açıklayıcı Adı
baseurl=http://depo.sunucusu/yol/mimari/
# veya mirrorlist=http://ayna.listesi.sunucusu/?release=$releasever&arch=$basearch&repo=repo-id
enabled=1
gpgcheck=1
gpgkey=file:///etc/pki/rpm-gpg/RPM-GPG-KEY-repo-id

• [repo-id]: Depo için benzersiz bir kimlik (ID). Köşeli parantez içinde yazılır.

• name: Deponun insan tarafından okunabilir adı.

• baseurl: Deponun bulunduğu ana URL. Birden fazla baseurl satırı olabilir. $releasever (örn. 8, 9) ve $basearch (örn. x86_64, aarch64) gibi değişkenler içerebilir.

• mirrorlist: baseurl yerine, coğrafi olarak en yakın veya en hızlı depoyu bulmak için kullanılan bir ayna listesi URL'si.

• enabled: Deponun aktif olup olmadığını belirtir (1 aktif, 0 pasif).

• gpgcheck: Paketlerin GPG imzalarının kontrol edilip edilmeyeceğini belirtir (1 evet, 0 hayır). Güvenlik için genellikle 1 olması önerilir.

• gpgkey: Paketleri doğrulamak için kullanılacak GPG anahtarının URL'si veya dosya yolu. gpgcheck=1 ise bu gereklidir.

Depoları Listeleme ve Yönetme

Aktif Depoları Listeleme: Sistemde tanımlı ve aktif (enabled) olan depoları listelemek için:

sudo dnf repolist

Tüm Depoları Listeleme (Aktif ve Pasif):

sudo dnf repolist all

Depoları Etkinleştirme/Devre Dışı Bırakma (Geçici - Komut Bazında): Bir dnf komutunu çalıştırırken belirli depoları geçici olarak etkinleştirmek veya devre dışı bırakmak için --enablerepo ve --disablerepo seçenekleri kullanılır:

# epel deposunu geçici olarak etkinleştirerek zmap paketini ara
sudo dnf --enablerepo=epel search zmap

# base ve updates dışındaki tüm depoları devre dışı bırakarak sadece bu depolardaki paketleri listele
sudo dnf --disablerepo="*" --enablerepo="base,updates" list available 

Depoları Etkinleştirme/Devre Dışı Bırakma (Kalıcı - dnf config-manager):dnf-plugins-core paketi ile gelen dnf config-manager aracı, depoları kalıcı olarak yönetmek için kolay bir yol sunar (eğer kurulu değilse sudo dnf install dnf-plugins-core ile kurun):

# epel deposunu kalıcı olarak etkinleştir
sudo dnf config-manager --set-enabled epel

# epel deposunu kalıcı olarak devre dışı bırak
sudo dnf config-manager --set-disabled epel

# Yeni bir depo URL'si ekle
sudo dnf config-manager --add-repo http://ornek.com/yeni/depo.repo

Alternatif olarak, ilgili .repo dosyasındaki enabled=1 veya enabled=0 satırını manuel olarak da düzenleyebilirsiniz.

Örnek: EPEL Deposunu Ekleme

EPEL (Extra Packages for Enterprise Linux), Fedora topluluğu tarafından yönetilen ve RHEL tabanlı dağıtımlar için birçok ek paket içeren popüler bir depodur.

Modern RHEL, CentOS Stream, Rocky Linux, AlmaLinux sürümlerine EPEL eklemek için genellikle ilgili epel-release paketini kurmak yeterlidir:

# EPEL deposunu kur ve etkinleştir
sudo dnf install epel-release -y

# Depo listesini kontrol et
sudo dnf repolist

Bu komut, gerekli .repo dosyasını ve GPG anahtarını /etc/yum.repos.d/ altına otomatik olarak ekler.

Depo Kaldırma

Bir depo genellikle onu ekleyen paket (örneğin epel-release) kaldırılarak sistemden kaldırılır:

# EPEL deposunu kaldır
sudo dnf remove epel-release

Eğer depo manuel olarak bir .repo dosyası ile eklenmişse, ilgili .repo dosyasını /etc/yum.repos.d/ dizininden silmek veya enabled=0 olarak ayarlamak yeterlidir. Depo kaldırıldıktan veya devre dışı bırakıldıktan sonra dnf clean all komutu ile önbelleği temizlemek iyi bir pratik olabilir.