# Temel Kullanım

Bu bölümde PostgreSQL'e nasıl bağlanılacağı ve temel veritabanı/kullanıcı işlemlerinin nasıl yapılacağı anlatılacaktır.

## Bağlantı Kurma (`psql`)

PostgreSQL ile etkileşim kurmak için en yaygın kullanılan komut satırı aracı `psql`'dir.

* **Varsayılan Kullanıcı ile Bağlanma:**\
  Kurulumdan sonra genellikle `postgres` adında bir süper kullanıcı (superuser) oluşturulur. Bu kullanıcı ile veritabanı sunucusuna bağlanmak için genellikle `postgres` Linux kullanıcısı olmanız gerekir (peer authentication nedeniyle).

  ```bash
  sudo -u postgres psql
  ```

  Bu komut sizi `postgres` veritabanına `postgres` kullanıcısı olarak bağlar ve `psql` istemcisini açar.
* **Belirli Bir Kullanıcı ve Veritabanı ile Bağlanma:**\
  Farklı bir kullanıcı (`-U` veya `--username`) ve/veya farklı bir veritabanı (`-d` veya `--dbname`) ile bağlanabilirsiniz:

  ```bash
  psql -U kullanici_adi -d veritabani_adi
  ```

  Eğer ağ üzerinden bağlanıyorsanız, sunucu adresini (`-h` veya `--host`) ve portu (`-p` veya `--port`) da belirtmeniz gerekebilir:

  ```bash
  psql -h sunucu_adresi -p 5432 -U kullanici_adi -d veritabani_adi
  ```

  Bağlantı için parola gerekiyorsa (`pg_hba.conf` ayarına bağlı olarak), `psql` sizden parola isteyecektir.

## Temel Veritabanı İşlemleri

`psql` istemcisi içindeyken veya `createdb`, `dropdb` gibi komut satırı araçlarıyla veritabanı işlemleri yapabilirsiniz.

* **Veritabanı Oluşturma:**

  ```sql
  -- psql içinde:
  CREATE DATABASE yeni_veritabani;

  -- Komut satırından (postgres kullanıcısı olarak):
  sudo -u postgres createdb yeni_veritabani
  ```
* **Veritabanlarını Listeleme:**

  ```sql
  -- psql içinde:
  \l
  -- veya
  \list
  ```
* **Veritabanı Silme:Dikkat:** Bu işlem geri alınamaz ve veritabanındaki tüm verileri siler!

  ```sql
  -- psql içinde (başka bir veritabanına bağlıyken):
  DROP DATABASE silinecek_veritabani;

  -- Komut satırından (postgres kullanıcısı olarak):
  sudo -u postgres dropdb silinecek_veritabani
  ```

## Temel Kullanıcı (Rol) İşlemleri

PostgreSQL'de kullanıcılar "rol" (role) olarak adlandırılır. Roller, giriş yapma yetkisine (LOGIN) veya başka rolleri içerme özelliğine sahip olabilir.

* **Kullanıcı (Rol) Oluşturma:**

  ```sql
  -- psql içinde (postgres kullanıcısı olarak):
  CREATE ROLE yeni_kullanici WITH LOGIN PASSWORD 'guclu_bir_parola';
  -- veya daha fazla seçenekle:
  CREATE USER baska_kullanici WITH PASSWORD 'parola123' CREATEDB; -- Veritabanı oluşturma yetkisi verir
  ```
* **Kullanıcıları (Rolleri) Listeleme:**

  ```sql
  -- psql içinde:
  \du
  ```
* **Kullanıcı (Rol) Silme:**

  ```sql
  -- psql içinde:
  DROP ROLE silinecek_kullanici;
  -- veya
  DROP USER silinecek_kullanici;
  ```

## Yetkilendirme (Privileges)

Kullanıcıların veritabanı nesneleri (tablolar, şemalar vb.) üzerinde işlem yapabilmesi için yetkilendirilmesi gerekir.

* **Bir Veritabanına Bağlanma Yetkisi Verme:**

  ```sql
  -- psql içinde:
  GRANT CONNECT ON DATABASE hedef_veritabani TO kullanici_adi;
  ```
* **Bir Şemadaki Tüm Tablolar Üzerinde Temel Yetkileri Verme:**

  ```sql
  -- psql içinde (hedef_veritabani'na bağlıyken):
  GRANT USAGE ON SCHEMA public TO kullanici_adi; -- Şemayı kullanma yetkisi
  GRANT SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE ON ALL TABLES IN SCHEMA public TO kullanici_adi; -- Mevcut tablolar için yetki
  ALTER DEFAULT PRIVILEGES IN SCHEMA public GRANT SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE ON TABLES TO kullanici_adi; -- Gelecekte oluşturulacak tablolar için yetki
  ```

  (Yetkiler (`SELECT`, `INSERT` vb.) ihtiyaca göre ayarlanmalıdır.)

## `psql` İstemcisi Komutları

`psql` içinde ters eğik çizgi (`\`) ile başlayan özel komutlar bulunur:

* `\l` veya `\list`: Veritabanlarını listeler.
* `\c veritabani_adi`: Belirtilen veritabanına bağlanır.
* `\d [tablo_adi]`: Tabloları veya belirtilen tablonun yapısını listeler.
* `\du`: Rolleri (kullanıcıları) listeler.
* `\dt`: Mevcut şemadaki tabloları listeler.
* `\dn`: Şemaları listeler.
* `\?`: `psql` komutları hakkında yardım gösterir.
* `\q`: `psql` istemcisinden çıkar.


---

# Agent Instructions: Querying This Documentation

If you need additional information that is not directly available in this page, you can query the documentation dynamically by asking a question.

Perform an HTTP GET request on the current page URL with the `ask` query parameter:

```
GET https://linux-yonetimi.veriteknik.net.tr/veritabani/postgresql/temel-kullanim.md?ask=<question>
```

The question should be specific, self-contained, and written in natural language.
The response will contain a direct answer to the question and relevant excerpts and sources from the documentation.

Use this mechanism when the answer is not explicitly present in the current page, you need clarification or additional context, or you want to retrieve related documentation sections.