> For the complete documentation index, see [llms.txt](https://linux-yonetimi.veriteknik.net.tr/llms.txt). Markdown versions of documentation pages are available by appending `.md` to page URLs; this page is available as [Markdown](https://linux-yonetimi.veriteknik.net.tr/veritabani/postgresql/temel-kullanim.md).

# Temel Kullanım

Bu bölümde PostgreSQL'e nasıl bağlanılacağı ve temel veritabanı/kullanıcı işlemlerinin nasıl yapılacağı anlatılacaktır.

## Bağlantı Kurma (`psql`)

PostgreSQL ile etkileşim kurmak için en yaygın kullanılan komut satırı aracı `psql`'dir.

* **Varsayılan Kullanıcı ile Bağlanma:**\
  Kurulumdan sonra genellikle `postgres` adında bir süper kullanıcı (superuser) oluşturulur. Bu kullanıcı ile veritabanı sunucusuna bağlanmak için genellikle `postgres` Linux kullanıcısı olmanız gerekir (peer authentication nedeniyle).

  ```bash
  sudo -u postgres psql
  ```

  Bu komut sizi `postgres` veritabanına `postgres` kullanıcısı olarak bağlar ve `psql` istemcisini açar.
* **Belirli Bir Kullanıcı ve Veritabanı ile Bağlanma:**\
  Farklı bir kullanıcı (`-U` veya `--username`) ve/veya farklı bir veritabanı (`-d` veya `--dbname`) ile bağlanabilirsiniz:

  ```bash
  psql -U kullanici_adi -d veritabani_adi
  ```

  Eğer ağ üzerinden bağlanıyorsanız, sunucu adresini (`-h` veya `--host`) ve portu (`-p` veya `--port`) da belirtmeniz gerekebilir:

  ```bash
  psql -h sunucu_adresi -p 5432 -U kullanici_adi -d veritabani_adi
  ```

  Bağlantı için parola gerekiyorsa (`pg_hba.conf` ayarına bağlı olarak), `psql` sizden parola isteyecektir.

## Temel Veritabanı İşlemleri

`psql` istemcisi içindeyken veya `createdb`, `dropdb` gibi komut satırı araçlarıyla veritabanı işlemleri yapabilirsiniz.

* **Veritabanı Oluşturma:**

  ```sql
  -- psql içinde:
  CREATE DATABASE yeni_veritabani;

  -- Komut satırından (postgres kullanıcısı olarak):
  sudo -u postgres createdb yeni_veritabani
  ```
* **Veritabanlarını Listeleme:**

  ```sql
  -- psql içinde:
  \l
  -- veya
  \list
  ```
* **Veritabanı Silme:Dikkat:** Bu işlem geri alınamaz ve veritabanındaki tüm verileri siler!

  ```sql
  -- psql içinde (başka bir veritabanına bağlıyken):
  DROP DATABASE silinecek_veritabani;

  -- Komut satırından (postgres kullanıcısı olarak):
  sudo -u postgres dropdb silinecek_veritabani
  ```

## Temel Kullanıcı (Rol) İşlemleri

PostgreSQL'de kullanıcılar "rol" (role) olarak adlandırılır. Roller, giriş yapma yetkisine (LOGIN) veya başka rolleri içerme özelliğine sahip olabilir.

* **Kullanıcı (Rol) Oluşturma:**

  ```sql
  -- psql içinde (postgres kullanıcısı olarak):
  CREATE ROLE yeni_kullanici WITH LOGIN PASSWORD 'guclu_bir_parola';
  -- veya daha fazla seçenekle:
  CREATE USER baska_kullanici WITH PASSWORD 'parola123' CREATEDB; -- Veritabanı oluşturma yetkisi verir
  ```
* **Kullanıcıları (Rolleri) Listeleme:**

  ```sql
  -- psql içinde:
  \du
  ```
* **Kullanıcı (Rol) Silme:**

  ```sql
  -- psql içinde:
  DROP ROLE silinecek_kullanici;
  -- veya
  DROP USER silinecek_kullanici;
  ```

## Yetkilendirme (Privileges)

Kullanıcıların veritabanı nesneleri (tablolar, şemalar vb.) üzerinde işlem yapabilmesi için yetkilendirilmesi gerekir.

* **Bir Veritabanına Bağlanma Yetkisi Verme:**

  ```sql
  -- psql içinde:
  GRANT CONNECT ON DATABASE hedef_veritabani TO kullanici_adi;
  ```
* **Bir Şemadaki Tüm Tablolar Üzerinde Temel Yetkileri Verme:**

  ```sql
  -- psql içinde (hedef_veritabani'na bağlıyken):
  GRANT USAGE ON SCHEMA public TO kullanici_adi; -- Şemayı kullanma yetkisi
  GRANT SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE ON ALL TABLES IN SCHEMA public TO kullanici_adi; -- Mevcut tablolar için yetki
  ALTER DEFAULT PRIVILEGES IN SCHEMA public GRANT SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE ON TABLES TO kullanici_adi; -- Gelecekte oluşturulacak tablolar için yetki
  ```

  (Yetkiler (`SELECT`, `INSERT` vb.) ihtiyaca göre ayarlanmalıdır.)

## `psql` İstemcisi Komutları

`psql` içinde ters eğik çizgi (`\`) ile başlayan özel komutlar bulunur:

* `\l` veya `\list`: Veritabanlarını listeler.
* `\c veritabani_adi`: Belirtilen veritabanına bağlanır.
* `\d [tablo_adi]`: Tabloları veya belirtilen tablonun yapısını listeler.
* `\du`: Rolleri (kullanıcıları) listeler.
* `\dt`: Mevcut şemadaki tabloları listeler.
* `\dn`: Şemaları listeler.
* `\?`: `psql` komutları hakkında yardım gösterir.
* `\q`: `psql` istemcisinden çıkar.