# Çalışma Seviyeleri (Run Levels)

System V init (SysVinit), sistemi farklı çalışma modlarına veya durumlarına sokmak için **çalışma seviyeleri (runlevels)** konseptini kullanır. Her runlevel, hangi servislerin çalıştırılacağını veya durdurulacağını tanımlar. Sistem belirli bir runlevel'a geçtiğinde, o runlevel için tanımlanmış servisler başlatılırken, önceki runlevel'da çalışıp yeni runlevel'da tanımlı olmayan servisler durdurulur.

## Standart Runlevel'lar

Geleneksel olarak 7 runlevel (0'dan 6'ya kadar) tanımlanmıştır ve bunların çoğu için standartlaşmış anlamlar bulunur, ancak dağıtımlar arasında küçük farklılıklar olabilir:

* **Runlevel 0: Halt (Durdurma)**
  * Sistemi güvenli bir şekilde kapatır. Bu runlevel'a geçmek, `shutdown -h now` veya `halt` komutlarına benzer.
* **Runlevel 1: Single-User Mode (Tek Kullanıcı Modu)**
  * Sistemi bakım ve kurtarma işlemleri için minimal bir modda başlatır. Genellikle ağ servisleri çalışmaz ve sadece root kullanıcısı giriş yapabilir. Kök dosya sistemi genellikle salt okunur (read-only) olarak bağlanabilir.
* **Runlevel 2: Multi-User Mode (Çok Kullanıcılı Mod - Ağsız)**
  * Debian tabanlı sistemlerde: Ağ servisleri *olmadan* çok kullanıcılı metin modu.
  * RHEL tabanlı sistemlerde: Genellikle Runlevel 3 ile aynıdır (ağ destekli çok kullanıcılı metin modu).
* **Runlevel 3: Multi-User Mode with Networking (Ağ Destekli Çok Kullanıcılı Mod)**
  * Tamamen işlevsel, ağ destekli, komut satırı tabanlı çok kullanıcılı mod. Sunucular için **yaygın varsayılan** runlevel'dır.
* **Runlevel 4: Unused/Custom (Kullanılmayan/Özel)**
  * Genellikle sistem yöneticisi tarafından özel amaçlar için tanımlanmak üzere boş bırakılır.
* **Runlevel 5: Multi-User Mode with Graphical Interface (Grafik Arayüzlü Çok Kullanıcılı Mod)**
  * Runlevel 3'teki her şeye ek olarak grafiksel bir ekran yöneticisi (örn. GDM, KDM, LightDM) başlatılır. Masaüstü sistemler için **yaygın varsayılan** runlevel'dır.
* **Runlevel 6: Reboot (Yeniden Başlatma)**
  * Sistemi güvenli bir şekilde yeniden başlatır. Bu runlevel'a geçmek, `shutdown -r now` veya `reboot` komutlarına benzer.

## Runlevel Yönetimi

* **Varsayılan Runlevel:** Sistemin normalde hangi runlevel'da başlayacağı genellikle `/etc/inittab` dosyasındaki `id:N:initdefault:` satırı ile belirlenir (burada N varsayılan runlevel numarasıdır, örn. 3 veya 5). Bazı modern SysVinit sistemleri veya önyükleyiciler bu ayarı farklı yerlerde tutabilir (örn. GRUB çekirdek parametresi).
* **Mevcut Runlevel'ı Görme:** `runlevel` komutu, önceki ve mevcut runlevel'ı gösterir. Çıktıdaki ilk karakter önceki (eğer yoksa 'N'), ikinci karakter mevcut runlevel'dır.

  ```bash
  runlevel
  # Örnek Çıktı: N 3 
  ```
* **Runlevel Değiştirme:** Çalışan sistemin runlevel'ını değiştirmek için `init` veya `telinit` komutları kullanılır (root yetkisiyle).

  ```bash
  # Runlevel 3'e geç
  sudo init 3 

  # Tek kullanıcı moduna geç (Runlevel 1)
  sudo telinit 1 
  ```

Runlevel konsepti, systemd'deki **target** birimleri ile benzer bir amaca hizmet eder, ancak systemd target'ları daha esnek ve bağımlılık tabanlı bir yapı sunar.


---

# Agent Instructions: Querying This Documentation

If you need additional information that is not directly available in this page, you can query the documentation dynamically by asking a question.

Perform an HTTP GET request on the current page URL with the `ask` query parameter:

```
GET https://linux-yonetimi.veriteknik.net.tr/user-space/system-v/calisma-seviyeleri-run-levels.md?ask=<question>
```

The question should be specific, self-contained, and written in natural language.
The response will contain a direct answer to the question and relevant excerpts and sources from the documentation.

Use this mechanism when the answer is not explicitly present in the current page, you need clarification or additional context, or you want to retrieve related documentation sections.