# Döngüler ve Diğer Kontrol Yöntemleri

Bash programlamanın temellerini anladıktan sonra, döngüler ve yaygın kullanılan kontrol yöntemlerini inceleyebiliriz.

## `for` Döngüsü

`for` döngüsü, bir listedeki (kelimeler, dosya adları vb.) her öğe için belirli komutları tekrarlamak amacıyla kullanılır.

**Örnek 1: Dosyalar Üzerinde Döngü (Globbing ile - Önerilen Yöntem)**

Mevcut dizindeki tüm `.txt` dosyalarını listelemek için:

```bash
#!/bin/bash

echo "Bulunan .txt dosyaları:"
# '*' glob karakteri mevcut dizindeki tüm .txt dosyalarıyla eşleşir
# Dosya adlarında boşluk veya özel karakter varsa, tırnak içinde kullanmak önemlidir
for dosya in *.txt; do
    # Dosyanın var olup olmadığını kontrol et (eğer hiç .txt dosyası yoksa glob kendisiyle eşleşir)
    if [[ -f "$dosya" ]]; then 
        echo "İşlenen dosya: $dosya"
    fi
done
```

**Uyarı:** `for i in $(ls)` gibi `ls` komutunun çıktısını ayrıştırmak, dosya adlarında boşluk veya özel karakterler olduğunda sorunlara yol açar ve **kesinlikle önerilmez**. Dosyalar üzerinde işlem yapmak için globbing (`*`, `?`, `[...]`) veya `find` komutu ile `while read` döngüsü kullanılmalıdır.

**Örnek 2: Sayı Aralığında Döngü**

```bash
#!/bin/bash

echo "1'den 5'e kadar sayılar:"
for i in {1..5}; do
    echo "Sayı: $i"
done
```

## `while` Döngüsü

`while` döngüsü, belirli bir koşul doğru (`true`, çıkış kodu 0) olduğu sürece komutları tekrarlar. Koşul genellikle `[[ ... ]]` test ifadesiyle kontrol edilir.

Aşağıda 0'dan 9'a kadar sayan basit bir `while` döngüsü örneği ve modern Bash aritmetik/test sözdizimi gösterilmiştir:

```bash
#!/bin/bash

SAYAC=0
# [[ ... ]] modern test yapısı, -lt sayısal karşılaştırma (less than)
while [[ "$SAYAC" -lt 10 ]]; do
    echo "Sayaç durumu: $SAYAC"
    # ((...)) modern aritmetik yapısı
    ((SAYAC++)) 
    # Alternatifler: ((SAYAC = SAYAC + 1)) veya let SAYAC=SAYAC+1
done
```

```bash
eaydin@dixon ~/calisma/bash $ ./while.sh 
Sayac durumu: 0
Sayac durumu: 1
Sayac durumu: 2
Sayac durumu: 3
Sayac durumu: 4
Sayac durumu: 5
Sayac durumu: 6
Sayac durumu: 7
Sayac durumu: 8
Sayac durumu: 9
```

## `until` Döngüsü

`until` döngüsü, `while`'ın tersidir; belirtilen koşul yanlış (`false`, çıkış kodu 0 olmayan) olduğu sürece komutları tekrarlar. Koşul doğru olduğunda döngü sona erer.

```bash
#!/bin/bash

SAYAC=0
# Sayaç 5'e eşit olana kadar döngü devam eder
until [[ "$SAYAC" -eq 5 ]]; do
    echo "Until Sayaç: $SAYAC"
    ((SAYAC++))
done
```

## `case` İfadesi

Bir değişkenin değerini birden fazla kalıpla karşılaştırmak için `if`/`elif`/`else` yapısına alternatif olarak `case` ifadesi kullanılır. Özellikle menü seçenekleri veya komut satırı argümanlarını işlemek için kullanışlıdır.

Aşağıdaki örnekte `case` kullanımı, `echo -n` (yeni satır eklemeden yazdırma) ve `read -r` (kullanıcıdan güvenli girdi okuma) gösterilmektedir:

```bash
#!/bin/bash

# -n ile yeni satır eklemeden soruyu sor
echo -n "İşleme devam etmek istiyor musunuz? [E/H]: " 
# -r ile ters eğik çizgilerin yorumlanmasını engelle
read -r cevap 

# cevap değişkeninin değerini kontrol et
case "$cevap" in
    # Büyük/küçük E veya e ile başlayanlar
    [Ee]*) 
        echo "İşlem devam ediyor..."
        ;; 
    # Büyük/küçük H veya h ile başlayanlar
    [Hh]*) 
        echo "İşlem iptal edildi."
        ;;
    # Yukarıdaki kalıplara uymayan her şey (*)
    *) 
        echo "Geçersiz seçenek."
        ;;
esac # case ifadesini bitir
```

* Her kalıp `)` ile biter.
* Her kalıp bloğundaki komutlar `;;` ile sonlandırılır.
* `*` kalıbı, diğer kalıpların hiçbiriyle eşleşmeyen durumları yakalar (varsayılan durum gibi).

Örnek Çalıştırma:

```bash
$ ./case.sh 
İşleme devam etmek istiyor musunuz? [E/H]: E
İşlem devam ediyor...

$ ./case.sh
İşleme devam etmek istiyor musunuz? [E/H]: h
İşlem iptal edildi.

$ ./case.sh
İşleme devam etmek istiyor musunuz? [E/H]: Belki
Geçersiz seçenek.
```


---

# Agent Instructions: Querying This Documentation

If you need additional information that is not directly available in this page, you can query the documentation dynamically by asking a question.

Perform an HTTP GET request on the current page URL with the `ask` query parameter:

```
GET https://linux-yonetimi.veriteknik.net.tr/bash-programlama/doengueler-ve-diger-kontrol-yoentemleri.md?ask=<question>
```

The question should be specific, self-contained, and written in natural language.
The response will contain a direct answer to the question and relevant excerpts and sources from the documentation.

Use this mechanism when the answer is not explicitly present in the current page, you need clarification or additional context, or you want to retrieve related documentation sections.