apt paket yöneticisi, paketleri indirmek için depo (repository) adı verilen sunuculardaki kaynak listelerini kullanır. Bu depoların tanımları /etc/apt/sources.list dosyasında ve /etc/apt/sources.list.d/ dizini altındaki .list uzantılı dosyalarda bulunur.
sources.list Dosyasının Yapısı
/etc/apt/sources.list dosyasındaki her satır genellikle şu formatı takip eder:
deb http://deb.debian.org/debian/ bookworm main contrib non-free non-free-firmware
deb-src http://deb.debian.org/debian/ bookworm main contrib non-free non-free-firmware
deb http://security.debian.org/debian-security bookworm-security main contrib non-free non-free-firmware
deb-src http://security.debian.org/debian-security bookworm-security main contrib non-free non-free-firmware
# bookworm-updates, previously known as 'volatile'
deb http://deb.debian.org/debian/ bookworm-updates main contrib non-free non-free-firmware
deb-src http://deb.debian.org/debian/ bookworm-updates main contrib non-free non-free-firmware
(Yukarıdaki örnek Debian 12 "Bookworm" içindir.)
Tür:
deb: İkili (binary) paketler için depo (en yaygın).
deb-src: Kaynak kod paketleri için depo (genellikle geliştiriciler için gereklidir).
URI: Deponun adresi (örn. http://deb.debian.org/debian/). Genellikle ülkeye özgü bir ayna (mirror) adresi de kullanılabilir (örn. http://ftp.tr.debian.org/debian/).
Dağıtım (Distribution): Hangi Debian sürümünün kullanılacağını belirtir. Bu, sürümün kod adı (bookworm, trixie vb.) veya sürüm dalı (stable, testing, unstable) olabilir. Güvenlik güncellemeleri için genellikle <kodadı>-security (örn. bookworm-security), önemli güncellemeler için <kodadı>-updates (örn. bookworm-updates) kullanılır.
Bileşen(ler) (Component(s)): Deponun hangi bölümlerinin kullanılacağını belirtir. Boşlukla ayrılırlar. Standart Debian bileşenleri şunlardır:
main: Debian Özgür Yazılım Yönergeleri'ne (DFSG) uyan, tamamen özgür paketleri içerir. Debian sisteminin temelini oluşturur.
contrib: DFSG'ye uyan ancak non-free bölümündeki paketlere bağımlı olan özgür paketleri içerir.
non-free: DFSG'ye uymayan, yani özgür olmayan lisanslara sahip paketleri içerir (örn. bazı aygıt sürücüleri, firmware'ler, özel yazılımlar).
non-free-firmware: Debian 12 ile birlikte non-free bölümünden ayrılan, özgür olmayan firmware dosyalarını içeren bileşen. Kurulum sırasında veya sonrasında bazı donanımların çalışması için gerekebilir.
/etc/apt/sources.list.d/ Dizini
Sistemin ana sources.list dosyasını temiz tutmak ve üçüncü parti depoları (örneğin Google Chrome, Spotify, Docker vb. tarafından sağlananlar) veya kişisel depoları yönetmek için /etc/apt/sources.list.d/ dizini kullanılır. Bu dizine eklenen .list uzantılı her dosya, sources.list ile aynı formatta depo tanımları içerebilir. apt update komutu bu dizindeki dosyaları da okur.
Örnek bir /etc/apt/sources.list.d/google-chrome.list dosyası:
Depo Eklemek ve Yönetmek
Manuel Düzenleme:
Depoları yönetmenin en temel yolu /etc/apt/sources.list dosyasını veya /etc/apt/sources.list.d/ altındaki dosyaları bir metin düzenleyici ile (root yetkisiyle) düzenlemektir.
add-apt-repository (Özellikle Ubuntu/PPA için):
Bu komut, özellikle Ubuntu'daki PPA (Personal Package Archives) depolarını eklemek için kullanılır. Depo adresini, dağıtım bilgilerini ve gerekli GPG anahtarını otomatik olarak eklemeye çalışır. Debian'da da bulunabilir (software-properties-common paketi ile gelir) ancak PPA'lar Debian için resmi olarak desteklenmez ve kararlılık sorunlarına yol açabilir.
Normal depoları eklemek için de kullanılabilir, ancak genellikle manuel düzenleme veya ilgili yazılımın belgelerinde belirtilen yöntem (örn. GPG anahtarını indirip .list dosyası oluşturma) daha yaygındır.
GPG Anahtarları:
Güvenli depolar, paketlerin orijinalliğini doğrulamak için GPG anahtarları kullanır. Bir depo eklediğinizde, genellikle o deponun GPG anahtarını da sisteme eklemeniz gerekir. Bu işlem genellikle wget veya curl ile anahtarı indirip gpg --dearmor ile dönüştürdükten sonra /etc/apt/trusted.gpg.d/ dizinine kaydetmek veya apt-key add (eski yöntem, daha az güvenli) komutu ile yapılır. Modern .list dosyaları signed-by seçeneği ile doğrudan anahtar dosyasını belirtebilir. Üçüncü parti depoları eklerken, ilgili yazılımın belgelerindeki adımları takip etmek en doğrusudur.
Değişiklikleri Uygulama (apt update)
/etc/apt/sources.list dosyasında veya /etc/apt/sources.list.d/ altındaki dosyalarda herhangi bir değişiklik yaptıktan sonra, apt'nin yeni depo bilgilerini ve paket listelerini alması için mutlaka aşağıdaki komut çalıştırılmalıdır:
Bu komut, yeni eklenen depolardaki paketleri apt search ile aranabilir ve apt install ile kurulabilir hale getirir.
