# apt Paket Yöneticisi

Debian ve türevi sistemlerde (Ubuntu, Mint vb.) paket yönetimi için kullanılan ana araç **APT** (Advanced Package Tool) ailesidir. Bu aile, paketleri kurmak, güncellemek, kaldırmak ve depoları yönetmek için çeşitli komut satırı araçları sunar.

## `apt`, `apt-get`, `apt-cache` ve `aptitude`

* **`apt`**: Modern ve kullanıcı dostu komut satırı arayüzüdür. `apt-get` ve `apt-cache`'in en sık kullanılan komutlarını daha basit bir sözdizimi ve ek özelliklerle (örn. ilerleme çubuğu) birleştirir. **Genellikle günlük kullanım için önerilen araçtır.**
* **`apt-get`**: Paketleri kurmak, güncellemek ve kaldırmak için kullanılan daha eski, temel komut satırı aracıdır. Betiklerde (scripting) hala yaygın olarak kullanılır.
* **`apt-cache`**: Paket deposu önbelleğini sorgulamak (paket aramak, bilgi göstermek vb.) için kullanılan eski araçtır. `apt` komutu bu işlevleri de içerir.
* **`aptitude`**: Hem komut satırı hem de metin tabanlı interaktif bir arayüz sunan alternatif bir paket yöneticisidir. Özellikle karmaşık bağımlılık sorunlarını çözmede bazen `apt` veya `apt-get`'ten daha yetenekli olabilir.

Bu bölümde, modern ve önerilen `apt` komutuna odaklanacağız. Komutların çoğu `sudo` yetkisi gerektirir.

## Paket Listelerini Güncelleme (`update`)

Paket kurulumu veya güncellemesi yapmadan önce, sistemin mevcut depolarındaki paket listelerini yenilemek önemlidir. Bu işlem, hangi paketlerin yeni sürümlerinin olduğunu sisteme bildirir.

```bash
sudo apt update
```

Bu komut herhangi bir paketi kurmaz veya güncellemez, sadece paket bilgilerini günceller.

## Paketleri Güncelleme (`upgrade`, `full-upgrade`)

Kurulu paketleri mevcut depolardaki en son sürümlerine yükseltmek için `upgrade` kullanılır:

```bash
# Kurulu paketleri güncelle (yenilerini kurmaz, mevcutları kaldırmaz)
sudo apt upgrade
```

Onay istenecektir. `-y` parametresi ile onay otomatik olarak verilebilir:

```bash
sudo apt upgrade -y
```

`upgrade` komutu, mevcut paketleri güncellerken sistemde kurulu paketleri kaldırmaz veya yenilerini eklemez. Eğer bir güncelleme işlemi yeni bağımlılıkların kurulmasını veya çakışan paketlerin kaldırılmasını gerektiriyorsa, `upgrade` o paketi güncellemez.

Bu tür durumları da yöneterek (gerekirse paket kaldırıp/ekleyerek) sistemi tamamen güncellemek için `full-upgrade` (eski `apt-get dist-upgrade` komutunun eşdeğeri) kullanılır:

```bash
sudo apt full-upgrade -y
```

Genellikle sunucularda `upgrade` daha kontrollü bir seçenekken, masaüstü sistemlerde veya sürüm yükseltmelerinde `full-upgrade` gerekebilir.

Hangi paketlerin güncellenebileceğini görmek için:

```bash
apt list --upgradable
```

## Paket Arama (`search`)

Depolarda belirli bir anahtar kelimeye göre paket aramak için `search` kullanılır:

```bash
# Adında veya açıklamasında 'htop' geçen paketleri ara
apt search htop
```

## Paket Bilgisi Gösterme (`show`)

Belirli bir paket hakkında detaylı bilgi (sürüm, bağımlılıklar, açıklama, boyut vb.) almak için `show` kullanılır:

```bash
apt show htop
```

## Paket Kurma (`install`)

Bir veya daha fazla paketi kurmak için `install` kullanılır. `apt`, gerekli bağımlılıkları otomatik olarak bulup kurar:

```bash
sudo apt install htop screen vim
```

Yerel bir `.deb` dosyasını kurarken de `apt` kullanmak, bağımlılıkların depolardan otomatik olarak çözülmesini sağlar:

```bash
sudo apt install ./indirilen-paket.deb
```

## Paket Kaldırma (`remove`, `purge`)

Bir paketi kaldırmak (ancak yapılandırma dosyalarını sistemde bırakmak) için `remove` kullanılır:

```bash
sudo apt remove htop
```

Bir paketi yapılandırma dosyalarıyla birlikte tamamen kaldırmak için `purge` kullanılır:

```bash
sudo apt purge htop
```

## Gereksiz Paketleri Kaldırma (`autoremove`)

Bir paket kurulduğunda otomatik olarak kurulan ancak artık başka hiçbir kurulu paketin ihtiyaç duymadığı bağımlılıkları sistemden kaldırmak için `autoremove` kullanılır. Genellikle `remove` veya `purge` işleminden sonra çalıştırılması önerilir:

```bash
sudo apt autoremove
```

## Kurulu Paketleri Listeleme (`list`)

Sistemde kurulu paketleri listelemek için:

```bash
apt list --installed | less
```

Belirli bir paketin kurulu olup olmadığını kontrol etmek için:

```bash
apt list --installed | grep htop
# veya daha basitçe:
apt list htop 
```

## Diğer Kullanışlı `apt` Komutları

* **`edit-sources`**: `/etc/apt/sources.list` dosyasını düzenlemek için varsayılan metin düzenleyiciyi açar.
* **`clean`**: İndirilen `.deb` paket dosyalarının yerel önbelleğini (`/var/cache/apt/archives/`) temizler. Disk alanı açmak için kullanılabilir.

  ```bash
  sudo apt clean
  ```
* **`autoclean`**: `clean` gibidir ancak sadece artık depolarda bulunmayan veya daha yeni sürümü olan eski paket dosyalarını temizler.

## Easter Egg

`apt` komutunun da (tıpkı `apt-get` gibi) küçük bir sürprizi vardır:

```bash
apt moo
```

`apt`, Debian tabanlı sistemlerde paket yönetimini kolaylaştıran güçlü ve modern bir araçtır. Çoğu durumda `apt-get` ve `apt-cache` yerine tercih edilebilir.


---

# Agent Instructions: Querying This Documentation

If you need additional information that is not directly available in this page, you can query the documentation dynamically by asking a question.

Perform an HTTP GET request on the current page URL with the `ask` query parameter:

```
GET https://linux-yonetimi.veriteknik.net.tr/temel-dagitimlar/debian/apt-paket-yoeneticisi.md?ask=<question>
```

The question should be specific, self-contained, and written in natural language.
The response will contain a direct answer to the question and relevant excerpts and sources from the documentation.

Use this mechanism when the answer is not explicitly present in the current page, you need clarification or additional context, or you want to retrieve related documentation sections.