SFTP

SFTP, dosya transferi ve yönetimi için SSH (Secure Shell) protokolü üzerine inşa edilmiş güvenli bir ağ protokolüdür. Standart FTP veya FTPS ile karıştırılmamalıdır; tamamen farklı bir protokoldür ancak benzer işlevsellik sunar.

SFTP'nin en büyük avantajı, mevcut SSH altyapısını kullanmasıdır. Çoğu Linux sunucusunda OpenSSH sunucusu (sshd) zaten kurulu ve çalışır durumdadır ve bu sunucu genellikle SFTP hizmetini de otomatik olarak sağlar. Bu, ayrı bir FTP sunucusu kurma ve yapılandırma ihtiyacını ortadan kaldırır.

SFTP'nin Avantajları

• Güvenlik: Tüm iletişim (kimlik doğrulama, komutlar, veri aktarımı) SSH tarafından şifrelenir.

• Basitlik: Genellikle ek sunucu kurulumu gerektirmez (sshd yeterlidir).

• Tek Port: Standart SSH portunu (genellikle 22) kullanır, bu da güvenlik duvarı yapılandırmasını basitleştirir.

• İşlevsellik: Basit dosya yükleme/indirme işlemlerinin yanı sıra dizin listeleme, oluşturma, silme, yeniden adlandırma, sembolik link oluşturma ve izinleri/sahipliği değiştirme gibi gelişmiş dosya sistemi operasyonlarını destekler.

• Kimlik Doğrulama: SSH ile aynı kimlik doğrulama yöntemlerini kullanır (şifre, SSH anahtarları vb.).

SFTP Sunucu Yapılandırması (OpenSSH sshd_config)

SFTP hizmeti genellikle /etc/ssh/sshd_config dosyasındaki Subsystem direktifi ile etkinleştirilir. Çoğu dağıtımda bu satır varsayılan olarak bulunur ve aktiftir:

Subsystem sftp /usr/lib/openssh/sftp-server 
# veya /usr/libexec/openssh/sftp-server gibi farklı bir yol olabilir

Bu satır, sshd'nin SFTP bağlantı isteklerini nasıl ele alacağını belirtir.

Kullanıcıları Kendi Ev Dizinlerine Hapsetme (Chroot):

SFTP kullanıcılarının sadece kendi ev dizinlerini veya belirli bir dizini görmelerini ve bunun dışına çıkamamalarını sağlamak güvenlik açısından önemlidir. Bu, sshd_config dosyasında ChrootDirectory direktifi ile yapılır. Genellikle belirli bir gruba ait kullanıcılar için uygulanır:

# Önce sftp kullanıcıları için bir grup oluşturun (eğer yoksa)
# sudo groupadd sftpusers

# sshd_config dosyasını düzenleyin:
# sudo vim /etc/ssh/sshd_config

# Dosyanın sonuna aşağıdaki gibi bir blok ekleyin:

Match Group sftpusers
  ChrootDirectory %h  # Kullanıcıyı kendi ev dizinine (/home/kullanici) hapseder
  # Veya ChrootDirectory /sftp/%u # Kullanıcıyı /sftp/kullanici_adi dizinine hapseder
  ForceCommand internal-sftp # Sadece SFTP erişimine izin ver, SSH kabuğunu engelle
  AllowTcpForwarding no
  X11Forwarding no

# Yapılandırmayı kontrol edip sshd'yi yeniden başlatın
# sudo sshd -t
# sudo systemctl restart sshd

Açıklamalar:

• Match Group sftpusers: Takip eden direktiflerin sadece sftpusers grubundaki kullanıcılar için geçerli olacağını belirtir.

• ChrootDirectory %h: Kullanıcıyı kendi ev dizinine (%h) hapseder. Alternatif olarak, %u (kullanıcı adı) değişkenini kullanarak her kullanıcı için özel bir dizin belirleyebilirsiniz (örn. /srv/sftp/%u).

• Önemli: ChrootDirectory ile belirtilen dizinin ve üstündeki tüm dizinlerin sahibinin root olması ve başka hiçbir kullanıcı (grup dahil) tarafından yazılabilir olmaması gerekir. Kullanıcının dosya yükleyebileceği alt dizinler daha sonra oluşturulup sahibi kullanıcı olarak ayarlanmalıdır. Örneğin, ChrootDirectory /home/kullanici kullanılıyorsa, /home/kullanici dizininin sahibi root:root ve izinleri 755 olmalı, dosya yükleme için /home/kullanici/upload gibi bir alt dizin oluşturulup sahibi kullanici:kullanici yapılmalıdır.

• ForceCommand internal-sftp: Kullanıcı bağlandığında SSH kabuğu yerine doğrudan sshd'nin kendi içindeki SFTP sunucusunu çalıştırır. Bu, kullanıcının sadece SFTP yapabilmesini sağlar, SSH ile komut satırı erişimini engeller.

• AllowTcpForwarding no, X11Forwarding no: Güvenlik amacıyla bu kullanıcılar için port yönlendirme ve X11 yönlendirmeyi devre dışı bırakır.

SFTP İstemci Kullanımı

Komut satırından sftp istemcisi kullanılabilir:

sftp kullanici@uzak_sunucu
# veya farklı port için:
# sftp -P 2222 kullanici@uzak_sunucu

Bağlantı kurulduktan sonra, FTP'ye benzer komutlarla etkileşimli bir oturum başlar:

• ls: Uzak dizini listeler.

• lls: Yerel dizini listeler.

• cd <dizin>: Uzak dizini değiştirir.

• lcd <dizin>: Yerel dizini değiştirir.

• pwd: Uzak çalışma dizinini gösterir.

• lpwd: Yerel çalışma dizinini gösterir.

• get <uzak_dosya> [yerel_dosya]: Uzak sunucudan dosya indirir.

• put <yerel_dosya> [uzak_dosya]: Uzak sunucuya dosya yükler.

• mkdir <dizin>: Uzak dizin oluşturur.

• rm <dosya>: Uzak dosyayı siler.

• rmdir <dizin>: Uzak dizini siler.

• help veya ?: Komut listesini gösterir.

• quit veya bye veya exit: Oturumu sonlandırır.

Ayrıca FileZilla, WinSCP gibi birçok grafiksel istemci de SFTP protokolünü destekler.

SFTP, güvensiz FTP'ye modern, güvenli ve genellikle daha kolay yönetilebilir bir alternatiftir.