# Yardım Dosyaları Geleneksel UNIX sistemlerde yardım dosyaları **man** komutu kullanılarak erişilen "manual" dosyalarıdır. Bu dosyalar sistemin tamamı için yazılmış ve bir hiyerarşi içerisindedir. man dosyaları **troff** yapısını kullanırlar, bu yapı sayesinde dosyaların çıktı alınca da rahat okunacak şekilde yazılması sağlanmıştır. GNU Projesi dahilinde **man**ual'ların hiyerarşisi çağdışı bulunmuş, ayrıca troff yapısının çıktı kaygısının yersiz olduğu düşünülmüştür. Bu yüzden alternatifi olarak **info** komutu ve yapısı oluşturulmuştur. Kullandığınız programa ve sisteme göre edineceğiniz dökümantasyon farklı olacaktır ancak bugün hemen her komutun **man** ve **info** sayfası mevcuttur. Eski olmasına rağmen **man** kullanımı, sistem yöneticilerinin alışkanlıkları arasındadır. ![](https://imgs.xkcd.com/comics/manual_override.png) *Kaynak:* Her ne kadar **man** sayfaları UNIX'in bütün araçları için geliştirilmiş olsa da, her programcı gibi Ken Thompson ve Dennis Ritchie de dökümantasyon yazmaktan pek hoşlanmazlardı. UNIX'in ilk iki yılı boyunca hiç dökümantasyonu olmamıştır. En sonunda Thompson ve Ritchie yöneticileri Doug McIlroy'un ısrarları sonucu ilk **man** dosyalarını 1971'de yazmıştır. Ayrıca, birçok GNU komutu, temel kullanım bilgilerini ve parametrelerini hızlıca görmek için `--help` seçeneğini destekler (örneğin, `ls --help`). Bu, genellikle `man` veya `info` sayfalarına göre daha kısa ve özet bir bilgi sunar. ## man Bölümleri man sayfaları çeşitli bölümlerden oluşur. Bunun temel nedeni, aynı isimde birden fazla sayfa olabilmesidir. Örneğin **mkdir** için iki sayfa mevcuttur, birisi shell komutu olanı için, diğeri de System call olanı içindir. Bu yüzden iki farklı bölümde iki farklı mkdir man sayfası bulunur. Birisi birinci bölümde bulunur ve **mkdir(1)** şeklinde gösterilir, diğeriyse ikinci bölümde bulunur ve **mkdir(2)** şeklinde gösterilir. man sayfaları aşağıdaki gibi bölümlendirilmiştir: 1. Programlar veya shell komutları - rm(1) 2. Unix ve C Sistem çağrıları - ioctl(2) 3. C Programlar için kütüphane çağrıları - printf(3) 4. Özel Dosyalar - null(4) 5. Dosya Biçimleri - ext4(5) 6. Oyunlar - fortune(6) 7. Diğerleri - regex(7) 8. Bakım - 1. bölümde yer alan programların bakımları ile ilgili Herhangi bir komutun **man** sayfasına erişmek için, man komutuna kendisini parametre olarak göndermek yeterlidir. ```bash man mkdir ``` Yukarıdaki örnekte man komutu, mkdir'in 1. bölümdeki sayfasını getirecektir, çünkü en düşük bu seviyede dosyası bulunur. Örneğin **null** için bu komut 4. bölümdeki sayfayı getirir, çünkü 1. 2. ve 3. bölümlerde sayfası yok. Oysa `mkdir` komutunun 2. bölümdeki sayfasına erişmek isteseydik, yazmamız gereken komut şöyle olurdu: ```bash man 2 mkdir ``` ## apropos ve whatis Herhangi bir konu hakkında yardım sayfalarını taramak isterseniz, `apropos` komutunu kullanabilirsiniz. `man -k` ile aynı işi yapmaktadır, dolayısıyla aşağıdaki komutlar size aynı çıktıyı verecektir: ```bash man -k malloc apropos malloc __after_morecore_hook (3) - malloc debugging variables __free_hook (3) - malloc debugging variables __malloc_hook (3) - malloc debugging variables __malloc_initialize_hook (3) - malloc debugging variables __memalign_hook (3) - malloc debugging variables __realloc_hook (3) - malloc debugging variables malloc (3) - allocate and free dynamic memory malloc_get_state (3) - record and restore state of malloc implementation malloc_hook (3) - malloc debugging variables malloc_info (3) - export malloc state to a stream malloc_set_state (3) - record and restore state of malloc implementation malloc_stats (3) - print memory allocation statistics malloc_trim (3) - release free memory from the top of the heap malloc_usable_size (3) - obtain size of block of memory allocated from heap mtrace (1) - Interpret output from MALLOC_TRACE mtrace (3) - malloc tracing muntrace (3) - malloc tracing ``` ## info Kullanımı GNU projesinin `man` sayfalarına alternatifi olan `info` sistemi, belgeleri "node" adı verilen hiyerarşik bir yapıda sunar. `info` sayfalarında gezinmek için genellikle şu tuşlar kullanılır: * `n`: Sonraki node'a gitmek. * `p`: Önceki node'a gitmek. * `u`: Bir üst node'a gitmek. * `Enter`: İmlecin üzerindeki bağlantıyı (genellikle `*` ile başlar) takip etmek. * `q`: `info`'dan çıkmak. * `h`: Yardım ekranını görmek. Örneğin, `ls` komutu için `info` sayfasını açmak isterseniz `info ls` komutunu kullanabilirsiniz. **whatis** komutu ise bir komut hakkında size kısa bilgi vermeyi amaçlamaktadır. ```bash whatis malloc malloc (3) - allocate and free dynamic memory ``` ## man Dosyalarının Yolu Her ne kadar Dosya Sistemi Hiyerarşi Standardında man dosyalarının yolu için `/usr/share/man` belirlenmişse de, her zaman buna uyulmaz, ve sistem birden fazla noktayı tarar. Sisteminizde man dosyalarının nerelerde olduğunu öğrenmek için `manpath` komutunu veya `$MANPATH` çevre değişkenini kontrol edebilirsiniz. Ancak `manpath` komutu her zaman kurulu olmayabilir. ```bash # manpath komutu varsa: manpath /usr/local/man:/usr/local/share/man:/usr/share/man # Alternatif olarak çevre değişkeni: echo $MANPATH ``` Yukarıdaki örnekte **:** ile ayrılmış değerler, farklı dizinlere işaret eder. Belirli bir komutun man sayfasının tam yolunu bulmanın daha güvenilir bir yolu `man -w` veya `man --where` komutunu kullanmaktır: ```bash man -w mkdir /usr/share/man/man1/mkdir.1.gz ``` Eğer komutun birden fazla bölümde man sayfası varsa, `man -wa` veya `man --where --all` komutu tüm yolları listeler: ```bash man -wa mkdir /usr/share/man/man1/mkdir.1.gz /usr/share/man/man2/mkdir.2.gz ``` --- # Agent Instructions: Querying This Documentation If you need additional information that is not directly available in this page, you can query the documentation dynamically by asking a question. Perform an HTTP GET request on the current page URL with the `ask` query parameter: ``` GET https://linux-yonetimi.veriteknik.net.tr/temel-komutlar/yardim-dosyalari.md?ask= ``` The question should be specific, self-contained, and written in natural language. The response will contain a direct answer to the question and relevant excerpts and sources from the documentation. Use this mechanism when the answer is not explicitly present in the current page, you need clarification or additional context, or you want to retrieve related documentation sections.